Satelite’s Blog

लाजिम्पाटस्थित फ्रेञ्च दुतावासको अपोजिटमा रहेको भित्ताभरि स्लोगन लेखियको Upstairs Jazz हाम्रो hangout गर्ने ठाँउ भन्दा हुन्छ । मलाइ पहिलोपल्ट त्यहाँ साथि कृष्णले गत बर्ष लगेका थिय । हाम्रो पहिलो भेट त्यहिँ नै भयको थियो म्याग्दिको शिखमा पुस्तकालय स्थापना गर्ने बिषयमा छलफल
गर्न ।

त्यसपछिका दिनमा महाबिरदेखि बाघबिर र चुङदेखि जयासम्म सबैलाइ भेट्ने थलो ज्याज भयको छ । सामान्य तर बिशेष ठाँउ हो ज्याज । ज्याजमा नै हाम्रा ‘क्रमभङ्गता’ देखि ‘छलाङ’ मार्नेसम्मका निर्णयहरु भयका छन । महत्वपुर्णदेखि बेकारका भेटघाटहरु भयका छन ।

कहिलेकाँहि केहि लेख्नुपर्यो भने म ठमेलस्थित जाभामा जान्थेँ कालो कफिसँगै लेख्न तर त्यो ठाँउ मेरा लागि ठिक नहुनुका केहि कारणहरु आइलागे, पहिलो त मैले पिउने कफिमा 13% vat र 10% Service Charge गरि कफिबाहेक 23% बढि तिर्नुपर्ने, अर्को कारणचाँहि प्रतिघण्टा ५० रुप्पे घण्टाको तिरेर के खान वायरलेश इन्टरनेट प्रयोग गर्ने ? म मुला बिल गेट्स त हैन नि यार !

बिपरित, ज्याजमा चाहिँ 23% Tax पनि तिर्नु नपर्ने र Free WiFi internet । मेरो रोजाइमा ज्याज नै पर्यो । काम त सधै गर्नै पर्छ तर कहिलेकाँहि हुने hangout place त कुल हुनै पर्यो नि । ज्याजका त वेटरहरुपनि कुल छन , के चाहियो भनेर सोध्नै आउन्नन । तरपनि Jazz is best…

शनिवार र बुधबार साँझ हुने Live Jazz Music मा त म बस्दिन । मलाइ त्यो म्युजिकसँग लगाव छैन तर कहिलेकाँहि साँझ माथिल्लो तलामा परालको मुढामा बसेर कफि पिउँदै लेख्न रमाइलै हुन्छ । ज्याजको अर्को रमाइलो के पनि छ भने, मैले काठमाडौका रेष्टुरेन्टहरुमा अहिलेसम्म खाएको अनुभवमा ज्याजमा जस्तो मिठो कोथे म:म र आलु रोटि कहिँ भेटेको छैन । G तान्नेहरुका लागिपनि ज्याज गजबै छ । नेपालिदेखि बिदेशि ठिटिहरुसम्मको दर्शन र कुराकानिका लागि पनि ज्याज राम्रै छ । महँगा रक्सि पिउने हरुका लागि पनि ज्याज ठिकै छ । (more…)

कुनै दिन मैले सोँचेको थियँ, सिनेमा बनाउनु मेरो पेशा हुनेछ । सिनेमा पढन म १२ पास गरेपछि काठमाडौ हानियको थियँ २००१ मा । निर शाहले नेपालमा पहिलोपल्ट एकाडेमिक रुपमा पढन पाइने सिनेमा कलेज खोलेका थिय नत्र त्यतिबेलासम्म ‘यहाँ सिनेमा सिकाइन्छ’ डान्स सिकाइन्छ, द्वन्द सिकाइन्छ, यो सिकाइन्छ उ सिकाइन्छ भनेर घरै पिच्छे खोलियका पुतलिसडक ब्राण्डका चैते सिनेमा इन्स्चिट्युटहरुको हालिमुहालि थियो । अखबारहरुका बर्गिकृत बिज्ञापनहरुमा म्युजिक भिडियो र टेलिसियलमा ग्यारेण्टिकासाथ खेलाइने भन्ने छापियका हुन्थे । तिनले मलाइ कहिले तानेनन तर निर शाहले कलेज खोलेपछिचाँहि सिनेमा पढने सपना पुरा गर्नु थियो । सिनेमा कलेजमा भर्ना भयँ निर्देशन र पटकथा लेखनको कक्षामा ।

२००१ तिर महिनाको ६ हजार तिर्नुपर्ने सिनेमा बिद्या सिक्ने त्यो प्रयाश पिडादायक सावित भयो मेरा निम्ति, जब सिनेमा पढ्न कतैबाटपनि स्विकृति आयन । छ महिना पढेपछि कलेजबाट बाहिरिनुको बिकल्प थियन । बाहिरियँ र स्पट ब्वायको काम गर्न थालेँ । ति दिनहरु गजबका थिय । नेपाल चलचित्र निर्माता संघको नक्सालस्थित कार्यालयमा काम खोज्न पुगेको थियँ । २००२ तिरको कुरा हुनुपर्छ । त्यहाँ केहि पाकिरहेको थियो अफिससँगैको कोठामा । निर शाहको कलेजबाट आयको बिद्यार्थिका रुपमा अपेक्षा गरेभन्दा बढि सम्मान पाइयो र मासु चिउरा पनि । मासु चिउरा खायर निस्केको २ हप्तापछि त्यहिँ भेटियका निर्माताले बनाउन थालेको सिनेमामा स्पट ब्वायको काम शुरु भयो ।

स्पटमा चिया बाँडदै गर्दा यति चिया पिइयो कि, निर्माता टाट पल्टिनुमा ति चियाको समेत केहि योगदान हुँदो हो ।

उत्साह थियो केहि गर्छु भन्ने, तर इतिहास जित्नेहरुको लेखिन्छ ।एकबर्षसम्म सिनेमामा काम गरेपछि मलाइ कोठाभाडा तिर्न गार्हो पर्न थाल्यो । स्पट ब्वायले पाउने जाबो ५ हजार रुपैया सिनेमा सकियपछि असुल गर्न हतियार नै उठायर माओवादि बन्नुपर्ने अवश्था प्रिय थियन ।अर्को प्रचण्ड बन्नुभन्दा मैले सिनेमा छाडेँ । (more…)

यो देशमा बत्ति नहोला, पानि नहोला र स्वच्छ हावापनि नहोला तर यहाँ केहि राम्रा मान्छेहरु छन । बाँच्नका निम्ति अत्यावश्यक पुर्वाधारहरु नहोलान तर उहि अंग्रेजिमा भनेझैँ ‘सर्भाइभ’ हुन सकियो भने यहाँ राम्रा मान्छेहरु भेट्नचाहिँ सकिन्छ । अहिलेको जेनेरेशनमा आयको ब्यापक सकारात्मक परिवर्तनले मलाइ यो देशको भविष्यप्रति आशावादि बनाउन सकेका छन ।

बत्ति थियन, किचनमा मैनबत्ति बालेर नागरिक दैनिकको शनिवार अंक पढिरहेको थियँ । अजित बरालले लेखेको ‘बुद्विसागरलाइ पत्र’ लेख पढेँ । ब्यक्तिगत रुपमा मैले अजित र बुद्विसागरलाइ नचिनेपनि उनिहरुले काम गर्ने नागरिक दैनिकमा मेरा साथिहरु कृष्ण र उमेशपनि छन । बुद्विसागरले लेखेका लेखहरु म पढिरहन्छु । अजित बरालका पनि केहि लेख र कथाहरु मैले पढेको छु । अजित र सुष्मा जोशीले लेखेको (नाम बिर्सेँ अहिले) अंग्रेजि कथासंग्रह २ बर्षजति भयहोला पढेको थियँ । ति कथाहरु गजबका राम्रा थिय । इराकको निम्ति उडेको बेला दिल्लिमा १२ घण्टा ट्रान्जिट थियो, त्यहिँ पढेर सिध्यायको थियँ । कति मन परेको थियो भने, इराक पुगेको चौथो दिनमा मैले सान फ्रान्सिस्कोमा बस्ने तत्कालीन गर्लफ्रेण्डलाइ फेडेक्सबाट पठाइदियको थियँ । उनले पढेर पछि मलाइ ‘wow what a book’ भन्ने कष्ट गरेकी थिइन ।

अँ, म अहिले अजितले गत शनिबारको अंकको बुद्विसागरलाइ लेखेको पत्रका बारेमा भन्दै थियँ, अजित र बुद्विसागर साथि हुन । लेख पढेपछि थाहा हुन्छ । एउटा लेखक साथिले अर्को लेखक साथिको लेखन माथि पुर्याउन दियको सुझाव नै हो यो लेख । अजितले बुद्विसागरलाइ लेखनको स्तर माथि पुराउन दियका सुझावहरु सान्दर्भिक छन । जस्तो: कुनै घटना बिशेषको ब्याख्या गर्दा तपशीलका कुराहरुमा अल्झिनुभन्दा ‘प्वाइन्ट’ मा पुराउ पाठकलाइ । कथा या लेखनलाइ रोचक बनाउने क्रममा बिम्बहरुको प्रयोग गर्दा ति बिम्बहरुको सान्दर्भिकतालाइ ध्यान देउ आदि । हुनसक्छ, बुद्विसागरले आफ्नो कुनै लेख-कथामा ‘सद्दाम’ सम्बन्धि बिम्बको प्रयोग गरेका थिय, जुन त्यहाँ प्रयोग गरिनु उपर्युक्त थियन । (more…)

भारतिय लेखक चेतन भगतको Five Points Someone पढेर सिध्याँय आज । यो पुस्तक पनि बाटोमै सकियो । केहि टेम्पोहरुलाइ घाटा लागेको मान्न सकिन्छ, कारण पुस्तक नभयको भय धुलो र धुवाँ खाँदै कुन मुर्ख हिँड्छ काठमाडौका सडकहरुमा । भाडा तिरेर टेम्पो नै चढिन्छ नि ! तर केहि पुस्तकहरु हुन्छन, जल्ले धुलो र धुवाँ खाँदै भयपनि हिँड्नुलाइ Justify गरिदिन्छन ।

कतिबेला पढने यार पुस्तकहरु पनि । कुनै निस्चित गन्तब्यमा पुगेपछि त्यहाँ जे कामका लागि पुगियको हो त्यहिपट्टि लाग्नुपर्यो । टेम्पोमा गयो भने एकैछिनमा पुराइदिन्छन । मोटरसाइकलमा गयो भने, पहिलो त टाउकोभरि ढुङ्गा राखेझैँ लाग्छ, हेल्मेटपनि । मास्क लगायर मनपरेको पुस्तक पढदै हिँड्यो । हो, केहि अघि हिँडनुपर्ला तर पुगिन्छ नि गन्तब्यमा त ।

चेतन भगतलाइ पढदै हिँडदाको रमाइलो घटना, केशर पुस्तकालय लैनचौरनिर पुस्तकमा आँखा गाडेर हिँडदै थियँ, अचानक कुनै पहाडसँग ठोकियझैँ भयो, घड्याम्मै यार के भन्ने ! हेरेको एउटि बुढि बजै त भनिहाल्न नमिल्ने तर हुने तयारिमा तिब्रताका साथ लागेकि महिलासँग ठोक्कियछु । धन्न उहाँका खुट्टाबाट छिरेर ननिस्केको । उदार मनकि हुनुहँदोरहेछ, झटारो दिइहाल्नुभो –

‘आँखा नभयको कस्तो गुण्डा हो यो ?”
उहाँले आँखा कोबाङका स्याउजत्रा पार्दै गालि गरेपछि म मुलाले ‘ गुण्डा त अलि होइन दिज्यु, सरि नदेखेर ठोक्कियछु ‘ (more…)